GAZA STRIP A ISRAEL SIPAITE KHA AW.......
Kum 2005 August ni 15 a ni a, Israel ram tereuhte, a chhunga khawvela hnam inhaw ber te chen ho tlatna nisi chhim thlang lam Mediteranean tuipui kam hmun nuam tak Gaza Strip a thil thleng kha khawvel hian a theih ngilh thei tawh lo ang le!
Khami ni khan Israel sawrkar Ariel Sharon a kaihhruai in kum 2003 aṭanga a lo tin ran ran tawh : Palestinians Muslim tamna hmuna an mi te, Juda mi la cheng reng te lakchhuah chu sawrkar sipai chakna hmanga hlenchhuah a ni ta a nih kha!
AW ISRAEL....
Heng thu sawi tur hian Israel ram chanchin tlem sawi hmasak loh chuan a fiah tawk thei lo.
Israel ram lo pian dan leh a pian hlim aṭanga vawiin thlenga silai kawm lukham reng renga an awm dan khu sawi fe tham a awm a, ram zimte leh ram hrang hrang aṭanga hnam zawng zawng deuhthaw huat rawn pemkhawm mai mai nisi in Pathian hnam thlan an nihna hre renga an hmelma ram lian leh chak tak tak ten an hual vel khup kara vawiin thlenga par an la chhuang thei te khu mak ti duh tan chuan mak tih vawng vawng tham a ni.
Kum 1948 May ni 14 a independet an puan aṭang reng khan khawvel indona chanchinah a lailum an la luah reng mai leh hnentu chan an chang thei reng mai te hi Pathian hian a hruai tak tak em ni ang a tih loh theih loh.
Lal Isua thihna thisen mawh an phurh avanga an mahni leh an thlahte thlenga harsatna an tawh zozai hi lehkhabu pheka ziah zawh sen a mawi a nilo hial tawh a sin!
Kha anchhia khan khawvel hmun hrang hrangah kum 2000 chuang tehmeuh a um darh a, a sawp chu nasa tak a ni. An ram neih ve chhun Palestine pawh mi hrang hrangin kum tam tak an luah sak a, an hmun pawimawh leh an sakhaw hmun thianghlim tam tak tihchhiat sakin "KAN TA" ti thei khawpa rei an luah sak a, an hmelma lian ber Arab ho phei chuan Palestine kha an "TA" neih hman vek tawh.
Mahni ram pawh luah thei lova Lal Isua thisen mawh an phurh avanga khawvel hmun hrang hranga an vahvaih lai pawha an rilru a thi thei hlek lo chu an JERUSALEM leh an RAM hi a ni.
"Aw Jerusalem, ka hriatreng loh che chuan ka lei hi ka dangah bet sela,
Ka kut hian a thil thiam theihnghilh rawh se"
Hei hian an Jerusalem tana an inpek ral raih ngam zia chu kum sang tam a lo nemnghet tawh a ni.
Chutia mahni ram pawh luah thei lova khawvel hmun hrang hranga an awm lai chuan tihduhdah leh endawng anni a, khawi ram mah hian Juda te hi a duat ngai lo. Indopui -II na ah phei chuan Hitlera sipai Nazi te chuan Juda ho chu a huat in an hua a, Juda mi maktaduai 11 chuang zet an that niin Holocaust report in a tarlang. Chu tawrhna chuan an ZION ngaihna a chhem alh zual zel a, kum 1897 ah chuan Autria -Hungary a cheng Theodor Herzl chuan Zionist Movement bul rawn ṭanin hemi movement kalzel ah hian Juda te ram bik neih let leh duhna a lo piang chhuak leh ta a ni.
He movement hi Europe ah leh Middle East ah a lian zel a, mahse chutih lai chuan kum sang tam liamta a an thlahtu Abrahama te chenna ah chuan Palestine Arab (Muslim) tam tak an lo cheng reng tawh mai a, anni lah chuan kum sang tam an lo luah ve tawh avangin an lo ta neih em em tawh a, mahse Israel te ang in hnam leh sakhua ah chiang mahse "ram ah" an chiang zo lo a, an buai phah ta a nih hi!
Zionist Movement kal zelah chuan khawvel hmun hrang hrang aṭanga Palestina a haw khawm an tum ta a, mahse chutih lai pawh chuan an ram chu British in a awp lai a la ni ta cheu a, mahse an rama Juda lo awm sa te ṭanpuina in eng tin tin emaw an pem lut thei zel a, Arab-ho hnen aṭangin ram an lei a, thlaler hmun, hnim hring pawh awm mumal lohna pawh iai thei lovin, Israel ram lo ding chhuak tur leh chu hmunah ngei chuan Messia lo kal nghak turin an pemkhawm ta ruih ruih mai a ni.
Mahse chutia khawvel hmun tin aṭanga Juda an lo pem belh zel takah chuan an rama lo awm ve Arab ho chuan thil awmzia an hre ve ṭan ta a, British hnenah zualko in an chhehvela Arab sawrkar lian tak tak Egypt, Jordan, Syria leh Lebanon te puihna in British an hmin a, British chuan Juda pem luh a khap ta hmiah mai a ni.
INDO HRAT ISRAEL
Judate hi khawvela sakhaw la urhsun leh la lungrun ber anni ngei ang. Sakhua mai a ni lo a, Pathianin an tana ram a tiam "Israela thlahte hnena a pek tur" LAND OF ISRAEL ngei mai chu an lungkham em em a, an chanchin ngun taka zira Juda te rilru a englai pawha cham reng leh thihpui hial ngam khawpa an lungkhamte chu :
1. An ramah ngei Messia lo kal hun lo nghah chhuah
2. Israela thlahte tana Pathian ram tiam luah
3. Jerusalem a ṬAHNA BANG a ṭawngṭai
4. An ram leh hnam venhim
5. Juda mi tawh phawt chu lo kuangkuah
Heng an thil lungkham ber berte nei tur hian Indona rapthlak tak tak an hmachhawn a ngai a, an ram a Independent hnu a ISRAEL tih hming an put phat aṭangin Indona in a umpha nghal zat a, a lar deuh deuh te chu :
1. Kum 1947-49 chhung khan an ram lo awptu British in Palestine chhuahsan a tum a, Palestine a buai nghal....Arab mipui tam takin an ram anga an lo en kumkhua tawh, Mahse Juda ten Bible behchhana an ram ni a an chhal ah ngei chuan Indona rapthlak, War of Independence chu a lo chhuak a, hetah hian an ram ṭhenawm ram Egypt, Syria, Jordan, Lebanon, Irag leh Yemen ten Israel ram thar lo ding tur chu nuai chimih tumin an beihrawn chiam a, mahse mak tak maiin Israel zawkin hnehna an chang.
Heng hunlai hian British hnuaia Israel fate kha an chep em em a, ralthuam chu sawi loh sipai mumal an la nei lo a, Arab miten an mite an thah fo avanga invenhim nan hmun hrang hrangah venghimtu sipai phuahchawp, ralthuam pawh nei mumallo an nei ve a, chungte chu Haganag, Irgun leh Lehi te anni a, anni lo pawh hi sipai ang deuh pawl tenau an awm ve thliah. Training mumal an nei lo a, lo neih leh ran vulh a eizawng pah a mahni khua ṭheuh venghimtu ve mai an ni. Mahse an thu rolum chu "Kan ram tan chuan ralthuam neilo mah ila kut lawng pawhin kan bei zel ang" tiin kut lawnga insual (combat) bak zir tur an nei lo a, an hmelma ram, tui alhthei an ngah avanga Russia leh sawrkar tam takin ralthuam ṭha tak taka an thuam te lakah chuan an chan a chhe hle. Mahse hnehna hi ralthuam ah a innghat lo a, rilru ah a lo awm zawk a ni. He war of Independence ah hian hnehna changin an Prime Minister hmasaber David Ben Gurion an 1948 May ni 14 a Independence a puan aṭanga vawiin thleng hian indona an hmachhawn ah hnehtu an la ni zel a ni.
2. Kum 1956 ah Mosian thusawmpek a lakna tlang Sinai thlaler ah Sinai campaign war rapthlak tak ah Israel chuan Egypt (Aigupta) chu a hneh leh a, Aigupta kut aṭangin Sinai thlaler zau tak a chhuhsak a, Suez Canal pawh a laksak bawk.
3. Kum 1967 ah Ni 6 indona (Six days war) an hmachhawn leh a, hemi ṭum hian an chhehvela an hmelma ram zawng zawng intelkhawm lehin 1948 a an chaklohna kha tlawmah la in thapui an rawn thawh leh a, mahse an inrin hma in Israel fighter ten an hmelmate thlawhna leh an ṭum hmunte zingkarah a tihchhiat sak vek avangin boruakah Israel an lal len a, an sipai hotu, indona a mit khing del Moshe Dayan chuan he indona ah hian ral a rel thiam hle a, khawvel pawhin mak a ti em em a, Israel chuan hnehna an chang leh a ni.
4. Kum 1973 khan Juda te kût pawimawh em em Yam Kippur an hman laiin an ṭhenawm ram 7 bakah North Korea te pawh telin Israel chu an kutpui hman vanglai takin an bei leh thut a, hemi ṭum erawh hi chuan an sipai pawh an chan hnem em em a, Israel ram tana chhiatna nasa tak a ni. Mahse an PM hmeichhe rorum Golda Meir leh an sipai hotu General Moshe Dayan te ralrel thiam vang bawkin hnehna an chang leh a, sipai leh ralthuam nei ṭha ber Egypt sipaite chu Israel sipaiten ruang chaihcheh an thlak khum siah mai a, Egypt khawpui Cairo thlenga kap chhe vek thei khawpa an hnaihchilh avangin hmelma lam hi tlawm lo thei lo dinhmunah an dintir leh pek a, Egypt ber a chan a chhiat tak avangin an ṭanrualpuite pawh hreh tak chungin an tlawm lo thei ta lo a, Israel chuan meikawhin a um chhuak leh a, hemi ṭum hian sipai chan hnem hle mahse Israel hian tunhma zawng aiin ram a la zau a, hnehna pawimawh tak a chang leh a ni.
Heng bakah pawh hian indona chi hrang hrang a hmachhawn reng a, kumin 2021 thleng hian indona 16 an hmachhawn hman a ni.
UI LEH KELH THLUN PAWLH
Abrahama fapa Isaka khan Jakoba a nei a, kha kha a hnu ah Israela tih a ni a, chu chu Hebrai ṭawng chuan Israel fate tihna leh Israel hnam 12 te tihna a ni. Chu Israela aṭang chuan Israel hnam 12 te chuan an pu Abrahama hnena Pathian thutiam chu hrerengin insuihkhawma hnam ropui tak, Pathian hnam thlan an nihna chu a taka hlenchhuah an tum ta a ni.
Mahse Bible kan en chuan Sari a ching a, fa a nei theilo a, Abrahama chuan a bawihnu Hagari lakah Ismaela a hring a, chumi thlah kalzel te chu tuna Arab kan tihte hi anni ta a ni. Thlahtu bul thuhmun, mahse fa tak leh bawihnu fa te inkara thisen chhuahna hian engchen tak la daih ang maw leee?????
Chumite thlah hnih chuan Palestine chu an luah a, a nihna diktak ah chuan a ram neitu diktak ve ve anni a, chutih laiin fatak Israel fate hian an thlahtute aṭang rengin Palestine hi an ta neih zawk a, mahse Lal Isua thisen mawh an phurh avanga khawvel a kum 2000 chuang tihduhdah leh um darh an nih chhung khan Ismaela fate hian Palestine hi an lo ta neih hle hman a, Rom ho lakah pawh an ram chhan nan indo an lo puang reng a, Turkey lalram zaupui hnuaia an awm lai khan Islam sakhaw betu vek annih avangin buaina a chhuak meuh lo thung.
Mahse Palestine awptu an inthlak zel a, British in a awm aṭangin Juda ho an lo pung ṭan a, Zionist Movement avangin Europe aṭangin Juda mipui nuai tel an pem lut ṭan a, an national anthem Hatikvah chuan Juda mipui te hnenah thu sawi thar zelin Arabho lak aṭanga an ram laksak a Lalpan kum sang tam tak liamta a an pu Abrahama hnena a lo tiam ram ngeiah chuan awmhmun ben bel an duh ta a ni.
Arab ho lah chhuak duh hek suh, Judaho lah an pung zel si...ui leh kel thlunpawlh ang mai an ni ta. British in Palestine a chhuahsan dawnin UNO in Palestine chu Muslim state leh Juda state a ṭhen turin British ruahmanna zulzuiin rawtna a siam a, chu chu Arab lamin an pawm thei lo a, Juda ho tan chuan an tan kawl eng, an puala ram an neih vawikhatna tur a nih miau avangin thisen far tawp thlenga tihpuitlin tumin fatak fa leh bawihnu fate chu an inhmu sakhi leh ṭan ta a ni.
Juda state chu a lo piang ta ngei a, a pianni aṭangin a ṭhenawm ram zawng zawngin an do rawn nghal a, Israel ram zimte hi kan en chuan a ram khawchhak lam, Jordan nen an inrina ah WEST BANK a awm a, helai hmun hi Arab leh Judate in awmfinna hmun niin rorelna pawh A, B leh C ah ṭhen a ni a, A ah chuan Juda ho in thuneihna an chang a, B ah chuan Arab ho in thuneihna changin C ah chuan thuneitu bik awm lovin an enkawl dun a, an mi leh sate lah chu inṭhenawm te te, chengho vek annih avangin thliar hran hleih theih loh khawpin thlahtute aṭangin anlo inbun nghet tawh a, West Bank hi a hma chuan Arab state niin ni 6 indona aṭang khan Israel in a luah ṭan a, a mi leh sate a pem luh tir a, engkim a thlawna pe in a ram zauh nan leh Jordan phai hausakna chhawr pha a a awm theihna atan leh Jordan beihna aṭanga a him theihna turin heti hian policy a siam a, Arab ho hi a nek chep em em a, Arab League hotupa Yasser Arafat pawh khan he West Bank hmun aṭang hian Arab state kha a thunun ṭhin a ni.
Tin, hei lai bakah hian an ram chhim thlang kilah hmun pakhat Gaza Strip a awm bawk a, helai pawh hi Arab lo tamna hmun niin Israsel ram laili zawng zawngah Juda mi an awm zel avangin Arab te chu zawi zawiin helai hmunah hian an inbengbel zel a, mahse helai pawh hi Indona avanga vawi tam tak Israelin a lo lak tawh anih avang leh hmakhawsang aṭanga Juda mi eng emaw zat lo chenna, Mediteranean tuipui kam phei chu Juda mi 5000 chuang zet chenna a nih ve tho avangin a buai hle a, thisen chhuahna leh intualvuakna a thleng fo reng a ni.
GAZA STRIP INTHIARCHHUAHNA CHU LE.....
Kan thupui kan pensan thui ta hle mai. Kan thupui ah let leh dawn tawh ila....hetia Gaza Strip a Arab mi tam tak kara Juda mi 8000 vel lo awm ve ting tang hian Israel mit a tikham hle mai a, an ram rorelna in Knesset chuan kum 2003 aṭang khan ruahmanna siamin kum 2005 August ni 15 ah chuan an mite thiarchhuah hna thawk tur chuan sipai 25000 zet a tir chhuak ta a ni.
He inthiarchhuahna policy hi Gaza Strip a Juda cheng mi 8000 velte hian an dodal nasa em em a, chhuah an tum lo hle. An pi leh pute aṭanga an lo luah ram leh an thlahtute lu phumna hmun chu engti kawng maha chhuahsan an tum lo a, Juda mi leh Juda sipaite chu a vawikhat nan hmelma ang maiin an inhmachhawn ta!
Sipai hotute chuan thu in an han thlem fe a, mahse an khua a sipai an lo luh loh nan daidanna bang rinawm tak an lo siam a, kawnglaiahte mu in an riak a, sipai hotuten ni 5 hun an pek hnu ah pawh mahni duhthu a inthiarchhuah tum an awm meuh lo a, chutah chiah chuan Israel sawrkar chuan tharum hmanga inthiarchhuahna hlenchhuahna order a chhuah ta a ni.
Engvangin nge Israel hian Gaza Strip a Judate hi thiarchhuah a duh le? A chhan ber chu Arab hel pawl, Hamas vang a ni. Tun hma deuh kha chuan Gaza Strip hi West Bank aṭanga Arab sawrkar inkaihhruaina anga kal ve zel anni a, inthlanna ah pawh Arafata pawlte an chak zel a, buains lian an tawk vak lo a, Israel nen pawh inlaichinna pangngai tak an nei thei ṭhin. Mahse hun a lo kal a Gaza Strip ah hian Hamas an lo lian a, inthlanna ah pawh lo chak chho in Gaza hmuna sawrkarna chu an kutah a lo awm ta a, chuta ṭang chuan an chenpui Judate chungah an thin a ram em em a, thisen a luang fo a, tin Isrsel lam hawiin Rocket an kap reng bawk a, Ismaela thisen kai, Indona pianpui ve tho chuan indo hrat khawkheng Israel an bei leh ṭan ta a ni.
Heti a nih tak avang hian Israel chuan Gaza a an unaute thisen luang fo chu ngawihbo san harsa an ti tial tial a, an rocket kah an chhanlet dawn lahin an mite tam tak an kap thei bawk si a, hei vang tak hian kap let lova Hamas rocket lo dan dan tur duang chhuak in Iron Dome defend system changkang em em an lo neih phah a ni.
Mahse Israel hian indona a chak tur chuan lo inven aiin beih hmasak an thlang reng fo a, hei hi an chakna thuruk niin an hruaitute hian an hria a, duh tawka Hamas beih let an nih theih nan an beih turte bula awm an mite hi thiarchhuah an duh ta a ni.
He inthiarchhuahna hian thla khat dawn a awh a, Juda mi, Gaza a chengte chu tihluihna in, hmangaihna avang leh an ram him zel theihna tur a nih avangin mittui nen hna an thawk a, an thiarchhuahte an ṭap rawih rawih a, a thiarchhuahtute pawh an ṭap nasa hle. Unau, Juda ve ve, loh theih loh avanga an inhmachhawn lai hi Youtube a a video en loh chuan ziak maia fiah chi a ni lo e.
Tichuan, kum 2005 hnulam ah chuan Juda mi tumah Gaza Strip ah hian awm an remti ta lo a, Arab state hlang a ni ta a ni. Hamas lamin Israel lam hawia rocket an rawn kah apiangin Israel lam pawh chuan timna neih eih tawh lovin missile leh rocket hmangin an chhanglet ve thei ta a ni.
Hetih lai hian Gaza aṭanga Juda mi 8000 chuang an thiar chhuahte hi sawrkarin compensation tam tak pe mahse vawiin thleng a la lungawi chuanglo an la tam hle a, mahse hei hi Israel chuan a haider lui tlat a, an ram leh hnam himna tur a nih dawn phawt chuan engmah tih hreh an nei lova, an hnampuite ngei pawh an kap duh ang tih khawp hialin khawvelin a sawi mek a ni.
Hetih lai hian Jerusalem leh a chhehvelah erawh chuan Arab leh Juda mi nuai tel an la chengho a, hnam pahnih, inhaw em em, mahse chengho lo thei silo te inkara inhriatthiamlohna lo irhchhuak leh ṭhin hian reh tik ni a nei ngai dawnlo a ang khawp mai.
Chhiar peih kan awm phawt chuan Jerusalem bik leh West Bank lam chanchin kan la sawi leh dawn nia......
No comments:
Post a Comment